वनरक्षक आंतरवृत्तीय बदली ( सुधारणा ) नियम 2025

 वनरक्षक आंतरवृत्तीय बदलीचे नियम : पात्रता, कारणे, कागदपत्रे आणि Zero Seniority

महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व वन विभागाने दिनांक 06.08.2015 रोजी वनरक्षक संवर्गातील कर्मचाऱ्यांच्या कार्यरत वनवृत्तातून दुसऱ्या वनवृत्तात बदली करण्याबाबत महत्त्वाचा शासन निर्णय जारी केला होता. या निर्णयामुळे काही विशेष परिस्थितीत असलेल्या वनरक्षकांना आंतरवृत्तीय बदलीची संधी उपलब्ध झाली.

यापूर्वी सरसकट बदलीमुळे काही वनवृत्तांतील कामकाजावर परिणाम होत असल्याचे शासनाच्या निदर्शनास आले होते. तसेच गंभीर आजार, पती-पत्नी एकत्रीकरण आणि इतर अपरिहार्य कारणांमुळे बदलीची मागणी वाढत होती. याच पार्श्वभूमीवर शासनाने आंतरवृत्तीय बदलीसाठी काही निश्चित निकष ठरविले.

मात्र, वनपाल व वनरक्षक पदाचे सेवाप्रवेश नियम, 2025 मध्ये या संदर्भातील सेवाकालाच्या पात्रतेत महत्त्वाचा बदल करण्यात आला आहे.

वनरक्षक आंतरवृत्तीय बदलीसाठी आवश्यक पात्रता

पूर्वीच्या तरतुदीनुसार आंतरवृत्तीय बदलीसाठी संबंधित वनरक्षकाने शासन सेवेत किमान 2 वर्षे सेवा पूर्ण केलेली असणे आवश्यक होते.

मात्र, वनपाल व वनरक्षक पदाचे सेवाप्रवेश नियम, 2025 मधील नियम 15 नुसार आता वनरक्षक व वनपाल पदावर नियुक्त झालेल्या उमेदवाराची संबंधित वनवृत्तात 5 वर्षे नियमित सेवा पूर्ण झालेली असल्यास, त्याच्या विनंतीनुसार सेवाज्येष्ठता गमावण्याच्या अधीन राहून दुसऱ्या वनवृत्तामध्ये बदली करता येईल.

अशा उमेदवाराची ज्या वनवृत्तामध्ये बदली करण्यात आली असेल, त्या वनवृत्तामध्ये त्याची सेवाज्येष्ठता त्या वनवृत्तामध्ये रुजू झाल्याच्या दिनांकास असलेल्या निम्नतम क्रमांकावर निश्चित करण्यात येईल.

म्हणजेच, 2 वर्षांची जुनी सेवा अट आता 5 वर्षांच्या नियमित सेवेने बदलली आहे.

कोणत्या कारणांसाठी वनरक्षकांना आंतरवृत्तीय बदली मिळू शकते?

1. गंभीर वैद्यकीय कारणे

वनरक्षक स्वतः, त्यांची पत्नी किंवा पती, मुले किंवा त्यांच्यावर अवलंबून असलेले आई-वडील यांना खालील गंभीर आजार असल्यास बदलीचा विचार केला जाऊ शकतो.

• हृदयशस्त्रक्रियांची प्रकरणे.
• मूत्रपिंड प्रतिरोपण शस्त्रक्रिया किंवा किडनी डायलेसिस.
• कर्करोग.
• ब्रेन ट्यूमर किंवा मेंदूवरील शस्त्रक्रिया.
• निश्चेतनावस्था (कोमा).
• मनोविकृतीने ग्रस्त रुग्ण.

वनरक्षक आंतरवृत्तीय बदलीसाठी आवश्यक कागदपत्रे

संबंधित आजाराचे जिल्हा शल्यचिकित्सकांनी स्वतः प्रमाणित व स्वाक्षरी केलेले वैद्यकीय प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे.

केवळ बदली मिळविण्याच्या उद्देशाने सादर केलेली अपूर्ण किंवा संशयास्पद कागदपत्रे ग्राह्य धरली जाणार नाहीत.

2. पती-पत्नी एकत्रीकरण

जर पती किंवा पत्नी केंद्र शासन, राज्य शासन, निमशासकीय संस्था, जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, महानगरपालिका, नगरपालिका किंवा शासनमान्य शैक्षणिक संस्थेत कार्यरत असतील, तर पती-पत्नी एकत्र राहण्यासाठी आंतरवृत्तीय बदलीचा विचार केला जाऊ शकतो.

यासाठी संबंधित कार्यालयाचे Bonafide Certificate सादर करणे आवश्यक आहे.

Zero Seniority म्हणजे काय?

आंतरवृत्तीय बदलीनंतर संबंधित वनरक्षकाला नवीन वनवृत्तात Zero Seniority (शून्य ज्येष्ठता) स्वीकारावी लागते.

याचा अर्थ नवीन वनवृत्तात त्याची ज्येष्ठता सर्वात शेवटी मोजली जाईल.

याबाबत संबंधित कर्मचाऱ्याकडून प्रतिज्ञापत्र घेतले जाते आणि भविष्यात ज्येष्ठतेबाबत कोणताही दावा किंवा न्यायालयीन वाद करता येत नाही.

वनरक्षक बदली नियम 2025 मधील नियमांमुळे नेमका काय बदल झाला?

आंतरवृत्तीय बदलीची वरील विशेष कारणे व निकष कायम ठेवून सेवा कालावधीच्या पात्रतेमध्ये महत्त्वाचा बदल करण्यात आला आहे.

पूर्वी : किमान 2 वर्षे सेवा.

आता : संबंधित वनवृत्तात 5 वर्षे नियमित सेवा.

त्यामुळे आंतरवृत्तीय बदलीसाठी इच्छुक वनरक्षक व वनपाल कर्मचाऱ्यांनी 2025 मधील सुधारित सेवाप्रवेश नियमातील 5 वर्षांच्या नियमित सेवेची अट लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

संबंधी पोस्ट 

1. वनरक्षक अंतर वृतीय बदली नियम 2015

2. वनपाल व वनरक्षक पदाचे सेवाप्रवेश नियम, 2025 

3. वनरक्षक भरती प्रक्रिया नियम 2025

4. वनपाल पदोन्नतीसाठी वनरक्षकांची ज्येष्ठता कशी निश्चित केली जाते ? संपूर्ण माहिती

निष्कर्ष

वनरक्षकांना गंभीर वैद्यकीय कारणे आणि पती-पत्नी एकत्रीकरण यांसारख्या विशेष परिस्थितीत नियमांनुसार आंतरवृत्तीय बदलीची संधी मिळू शकते. त्यासाठी संबंधित कारणाचे आवश्यक पुरावे व कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे.

दिनांक 06.08.2015 च्या तरतुदीनुसार असलेली 2 वर्षांची सेवा अट आता वनपाल व वनरक्षक पदाचे सेवाप्रवेश नियम, 2025 नुसार 5 वर्षे नियमित सेवा अशी करण्यात आली आहे.

तसेच, आंतरवृत्तीय बदली स्वीकारणाऱ्या कर्मचाऱ्याला नवीन वनवृत्तात Zero Seniority म्हणजेच शून्य ज्येष्ठता स्वीकारावी लागते. त्यामुळे बदलीचा अर्ज करण्यापूर्वी पात्रता, कारणे, आवश्यक कागदपत्रे आणि सेवाज्येष्ठतेवर होणारा परिणाम यांची माहिती घेणे महत्त्वाचे आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. वनरक्षक आंतरवृत्तीय बदलीसाठी किती वर्षे सेवा आवश्यक आहे?

वनपाल व वनरक्षक पदाचे सेवाप्रवेश नियम, 2025 नुसार संबंधित वनवृत्तात 5 वर्षे नियमित सेवा पूर्ण केलेली असल्यास, सेवाज्येष्ठता गमावण्याच्या अधीन राहून दुसऱ्या वनवृत्तात बदली करता येते.

2. वनरक्षकांना कोणत्या कारणांसाठी आंतरवृत्तीय बदली मिळू शकते?

गंभीर वैद्यकीय कारणे तसेच पती-पत्नी एकत्रीकरणासाठी आंतरवृत्तीय बदलीचा विचार केला जाऊ शकतो. गंभीर आजाराच्या प्रकरणात संबंधित अधिकृत वैद्यकीय प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे.

3. आंतरवृत्तीय बदलीनंतर Zero Seniority म्हणजे काय?

आंतरवृत्तीय बदलीनंतर नवीन वनवृत्तात संबंधित वनरक्षकाची सेवाज्येष्ठता निम्नतम क्रमांकावर निश्चित केली जाते. याला Zero Seniority (शून्य ज्येष्ठता) असे म्हटले जाते.