वनरक्षक हा वन-अधिकारी आहे का?
भारतीय वन अधिनियम, 1927 मधील कलम 2(2) मध्ये “वन-अधिकारी” या संज्ञेची व्याख्या करण्यात आली आहे.
“वन-अधिकारी” याचा अर्थ या अधिनियमाचे सर्व किंवा कोणतेही उद्देश पार पाडण्यासाठी किंवा या अधिनियमाखाली किंवा तदनुसार केलेल्या नियमाखाली वन-अधिकाऱ्याद्वारे जी कृती करणे इष्ट आहे, ती कृती करण्यासाठी राज्य शासन किंवा राज्य शासनाकडून शक्ती प्रदान केलेला कोणताही अधिकारी ज्यास नेमू शकेल, असा कोणताही व्यक्ती;
या तरतुदीनुसार, भारतीय वन अधिनियम, 1927 ची उद्दिष्टे पूर्ण करण्यासाठी किंवा या अधिनियमाखाली करण्यात आलेल्या नियमांनुसार कार्यवाही करण्यासाठी राज्य शासन किंवा राज्य शासनाने अधिकार दिलेला अधिकारी एखाद्या व्यक्तीची नियुक्ती करू शकतो.
वनरक्षक हा वन-अधिकारी आहे का?
होय. वनरक्षक हा वन विभागातील वन-अधिकारी म्हणून कार्य करतो. वनरक्षक हा वन विभागाच्या क्षेत्रीय स्तरावर वनांचे संरक्षण, वन गुन्ह्यांना प्रतिबंध आणि वन कायद्याची अंमलबजावणी करण्याचे महत्त्वाचे काम करतो.
वनरक्षकापासून वनपाल, वनक्षेत्रपाल, सहाय्यक वनसंरक्षक, उपवनसंरक्षक, वनसंरक्षक, मुख्य वनसंरक्षक आणि प्रधान मुख्य वनसंरक्षक (PCCF/HoFF) अशा विविध स्तरांवरील अधिकारी वन संरक्षण व वन कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित कार्य करतात.
वनरक्षकाला वन कायद्यानुसार असलेले अधिकार
भारतीय वन अधिनियम, 1927 मधील संबंधित तरतुदी आणि त्याला प्रदान केलेल्या अधिकारांनुसार वनरक्षकाकडून वन गुन्ह्यांना प्रतिबंध करणे, वन गुन्ह्यांची कार्यवाही करणे, वन उपज व गुन्ह्यात वापरलेले साहित्य जप्त करणे आणि कायद्यानुसार आवश्यक असल्यास आरोपीला अटक करणे यांसारखी कार्यवाही केली जाऊ शकते.
अधिनियमातील कलम 52 मध्ये वन गुन्ह्याशी संबंधित वन उपज तसेच गुन्हा करण्यासाठी वापरलेली साधने, वाहने, नौका किंवा जनावरे जप्त करण्याची तरतूद आहे.
कलम 64 मध्ये विशिष्ट परिस्थितीत वन-अधिकाऱ्यास विना वॉरंट अटक करण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे.
तसेच कलम 66 मध्ये वन-अधिकारी व पोलीस अधिकाऱ्यांनी वन गुन्ह्यांना प्रतिबंध करण्याबाबत तरतूद करण्यात आली आहे.
महत्त्वाचे
वनरक्षक हा वन-अधिकारी म्हणून कार्य करत असला तरी प्रत्येक अधिकार कोणत्या परिस्थितीत आणि कोणत्या मर्यादेत वापरता येईल, हे संबंधित कलम, नियम आणि शासनाने प्रदान केलेल्या अधिकारावर अवलंबून असते.
निष्कर्ष
वनरक्षक हा वन-अधिकारी आहे का? — होय.
भारतीय वन अधिनियम, 1927 मधील कलम 2(2) मधील “वन-अधिकारी” या व्याख्येच्या अनुषंगाने वनरक्षक वन कायद्याची अंमलबजावणी करणारा क्षेत्रीय अधिकारी म्हणून कार्य करतो. वन संरक्षण, वन गुन्ह्यांना प्रतिबंध तसेच कायद्यानुसार जप्ती, अटक आणि गुन्हेगारी कार्यवाही यांसारख्या बाबींमध्ये त्याची महत्त्वाची भूमिका असते.
0 Comments